ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ/ਲੁਧਿਆਣਾ, 12 ਮਈ 2026: ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਕਮਾਂਡ ਐਂਡ ਕੰਟਰੋਲ ਸੈਂਟਰ (ICCC) ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮਾਪਦੰਡ ਸੈੱਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਅਨਸਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਤੱਕ, ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਹੁਣ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੇ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾਲ ‘ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪੰਜਾਬ’ ਦੇ ਟੀਚੇ ਵੱਲ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ (DGP) ਗੌਰਵ ਯਾਦਵ ਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ICCC ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਹਿਤ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ 259 ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਕਰੀਬ 1,700 ਹਾਈ-ਰੈਜ਼ੋਲਿਊਸ਼ਨ ਕੈਮਰੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਢਾਂਚਾ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜਲੰਧਰ ਵੀ ICCC ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਿਸਾਲ ਬਣ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 1,007 ਹਾਈ-ਰੈਜ਼ੋਲਿਊਸ਼ਨ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੇ ਕਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਗਵ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ‘ਤੇ ਹੋਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਲੁੱਟ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ₹1 ਕਰੋੜ ਦਾ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ₹2 ਲੱਖ ਦੀ ਨਕਦੀ ਲੁੱਟੀ ਗਈ ਸੀ, ICCC ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਟ੍ਰੈਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ 12 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਫੁਟੇਜ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਭੱਜਣ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ ਲੁੱਟਿਆ ਸਮਾਨ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤਾ।
ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਆਗੂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਾਲੀਆ ਦੇ ਘਰ ‘ਤੇ ਹੋਏ ਗ੍ਰਨੇਡ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ICCC ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਬੂਤ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਜਲੰਧਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੱਕ ਟ੍ਰੈਕ ਕੀਤਾ। CCTV ਫੁਟੇਜ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਚਾਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸੰਤੋਖਪੁਰਾ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਚ-ਰੈਜ਼ੋਲਿਊਸ਼ਨ ਕੈਮਰਿਆਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੈਟਰਨਰੀ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਘਰ ‘ਤੇ ਕਰੀਬ 12 ਰਾਊਂਡ ਫਾਇਰ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਕੈਮਰਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਘਟਨਾ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੈਦ ਕੀਤਾ। ICCC ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ CCTV ਫੁਟੇਜ ਦੇ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਾਲ ਦੋ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਦੋ ਹਥਿਆਰ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਸਤਵਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ‘ਲੱਕੀ’ ਓਬਰਾਏ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ICCC ਨੇ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ। CCTV ਫੁਟੇਜ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀ ਹੂਡੀ ਪਹਿਨੇ ਹਮਲਾਵਰ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸਾਥੀ ਕਾਲੇ ਦੋਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ‘ਤੇ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਨ ਕਰਕੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ।
ਹਰਨਾਮਦਾਸ ਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਵਲ ਏਜੰਸੀ ‘ਚ ਹੋਈ ₹1.08 ਲੱਖ ਦੀ ਲੁੱਟ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ICCC ਨੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਮਾਸਕ ਪਹਿਨੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੈਮਰਿਆਂ ਨੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੈਕ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ।
ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 982 ਫਿਕਸਡ ਕੈਮਰੇ ਅਤੇ 15 ਪੈਨ-ਟਿਲਟ-ਜ਼ੂਮ ਕੈਮਰੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। 10 ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਫੇਸ਼ਲ ਰਿਕਗਨੀਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ 20 ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਵਾਈ-ਫਾਈ ਹੌਟਸਪੌਟ ਤੇ ਹੋਰ ਸੈਂਸਰ ਵੀ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ। ICCC ਆਪਰੇਟਰ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਸੰਕੇਤਾਂ—ਜਿਵੇਂ “ਲਾਲ ਕਮੀਜ਼”, “ਚਿੱਟੀ SUV” ਜਾਂ “ਵਾਹਨ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ”—ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਫੁਟੇਜ ਖੰਗਾਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
DGP ਗੌਰਵ ਯਾਦਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਸੰਗਠਿਤ ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜ਼ੀਰੋ ਟੌਲਰੈਂਸ ਨੀਤੀ ‘ਤੇ ਡਟ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੂਬੇ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ICCC ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਮੈਦਾਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਸ਼ਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜਲੰਧਰ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਧਨਪ੍ਰੀਤ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ICCC ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ “ਦਿਮਾਗ” ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕੱਚੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈਯੋਗ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। GIS-ਅਧਾਰਤ ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ ਰਾਹੀਂ ਟ੍ਰੈਫਿਕ, ਅਪਰਾਧ ਹੌਟਸਪੌਟ ਅਤੇ ਮਿਊਂਸਪਲ ਸੈਂਸਰਾਂ ਦਾ ਡੇਟਾ ਇੱਕੋ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸੁਧਾਰ ਆਇਆ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ AI ਨੇ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਉਚਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ICCC ਨੇ ‘ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਤੇ ਵਾਰ’ ਅਤੇ ‘ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਹਾਰ’ ਵਰਗੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ICCC ਦੇ ਤਹਿਤ ਟ੍ਰੈਫਿਕ, ਪੁਲਿਸ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ (PCR), ਸੇਫ ਸਿਟੀ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਸੰਚਾਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੱਤ ਹੇਠ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ PCR ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਮਾਂ 15 ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ ਕਰੀਬ 7-8 ਮਿੰਟ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ 46 ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਟ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ (ITMS) ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।