ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 9 ਫਰਬਰੀ 2026: ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ (ISRO) ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਕਸ਼ੀ ਮਿਸ਼ਨ ਚੰਦਰਯਾਨ-4 ਲਈ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਥਾਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਦੇ ਆਰਬਿਟਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਡਾਟੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮੌਂਸ ਮਾਉਟਨ (Mons Mouton – MM-4) ਨੂੰ ਲੈਂਡਿੰਗ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚਿਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੌਂਸ ਮਾਉਟਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਲਗਭਗ 6000 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਉਪਰਲੀ ਸਤ੍ਹਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਮਤਲ ਹੈ।
MM-4 ਨੂੰ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਕਿਉਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ?
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਚੋਣ ਦੇ ਕਈ ਅਹਿਮ ਕਾਰਨ ਹਨ:
ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਤ੍ਹਾ: ਇੱਥੇ ਢਲਾਣ ਸਿਰਫ਼ 5 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਲੈਂਡਰ 10 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਦੀ ਢਲਾਣ ’ਤੇ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਤਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਘੱਟ ਖ਼ਤਰਾ: ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੈਂਡਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੂਰਜੀ ਰੌਸ਼ਨੀ: MM-4 ਸਾਈਟ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ 11 ਤੋਂ 12 ਦਿਨ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਉਪਲਬਧ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੌਰ ਊਰਜਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ: ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ (ਵਾਟਰ ਆਇਸ) ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਸਾਰ ਹਨ।
ਸੰਚਾਰ ਸਹੂਲਤ: ਇੱਥੋਂ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਰੇਡੀਓ ਸੰਚਾਰ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਸੰਭਵ ਹੈ।
ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ
ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਖੋਜ ਸੰਬੰਧੀ ਅਧਿਐਨ LPSC 2026 ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਾਈਟ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਦੇ ਹਾਈ-ਰੈਜ਼ੋਲਿਊਸ਼ਨ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ 32 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਕਸਲ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਦਰਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਚੰਦਰਯਾਨ-4 ਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਬਜਟ: ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਲਗਭਗ 2104 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ।
ਸੈਂਪਲ ਵਾਪਸੀ: ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਲਕਸ਼ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ।
ਦੋ ਰਾਕਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਕਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਪੰਜ ਮੋਡੀਊਲ: ਚੰਦਰਯਾਨ-4 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਮੋਡੀਊਲ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਂਡਿੰਗ, ਸੈਂਪਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੂਨਿਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ।