ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 18 ਫਰਬਰੀ 2026: ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਬਦਸਲੂਕੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਿਵਲ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਜਨਰਲ (DGCA) ਨੇ “ਜ਼ੀਰੋ ਟਾਲਰੈਂਸ ਨੀਤੀ” ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜਹਾਜ਼, ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲਾਈਟ ਕਰੂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਡਾਣ ਦੌਰਾਨ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। DGCA ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਡਰਾਫਟ ਨਿਯਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਕਾਬੂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।
ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ:
DGCA ਮੁਖੀ ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਕਿਦਵਈ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਟੈਂਡਰਡ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ (SOP) ਬਣਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ, ਜੋ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੋਹਾਂ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ। ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ SOP ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਿਖਾਉਣੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਸ SOP ਅਨੁਸਾਰ, ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਚੈੱਕ-ਇਨ ਕਾਊਂਟਰ, ਲਾਉਂਜ, ਬੋਰਡਿੰਗ ਗੇਟ ਜਾਂ ਟਰਮੀਨਲ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਸਲੂਕੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਉਣੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਰੂਰੀ ਪੜਤਾਲ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਸੂਚਨਾ ਤੁਰੰਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੋਰਡਿੰਗ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲੇ:
ਡਰਾਫਟ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ DGCA ਅਤੇ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨੋ-ਫਲਾਈ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਪੀਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਤੇ ਉਡਾਣ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਰਹੇਗੀ।
ਯਾਤਰੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ:
DGCA ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਬਦਸਲੂਕੀ ਮਾੜੀ ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀਜਨਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲਤ ਦੇ ਬਿਗੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਏਅਰਲਾਈਨ ਸਟਾਫ ਜਾਂ ਫਲਾਈਟ ਕਰੂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਰੁੱਖਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਯਾਤਰੀ ਕੋਈ ਜਾਇਜ਼ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਬੇਕਾਬੂ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਚਾਰ ਪੱਧਰ:
ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ। ਬੇਕਾਬੂ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ:
ਪੱਧਰ 1: ਸਰੀਰਕ ਹਾਵ-ਭਾਵ, ਗਾਲੀ-ਗਲੋਚ, ਸ਼ਰਾਬੀ ਹੰਗਾਮਾ।
ਪੱਧਰ 2: ਧੱਕਾ, ਮਾਰਨਾ, ਫੜਨਾ, ਅਣਉਚਿਤ ਛੂਹਣਾ ਜਾਂ ਜਿਨਸੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ।
ਪੱਧਰ 3: ਧਮਕੀ ਭਰਿਆ ਵਿਵਹਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਜਹਾਜ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ, ਗਲਾ ਘੁੱਟਣਾ, ਅੱਖਾਂ ’ਤੇ ਹਮਲਾ, ਜਾਂ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼।
ਪੱਧਰ 4: ਪਾਇਲਟ ਕੈਬਿਨ (ਫਲਾਈਟ ਕਰੂ ਡੱਬੇ) ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਾਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ।
ਇਹ ਨਿਯਮ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਉਡਾਣ ਦੌਰਾਨ ਵਿਵਹਾਰਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ