ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 28 ਫਰਵਰੀ 2026: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਖੇਡ ਪਿਟਾਰਾ’ ਨਾਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੇਡ-ਅਧਾਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿੱਟ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਮਨੋਰੰਜਕ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀ-ਅਧਾਰਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਰਥਪੂਰਨ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ 3 ਤੋਂ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਫਲਤਾ, ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੈ।
ਇਹ ਪਹਿਲ ਨਰਸਰੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਕਲਾਸ ਤੱਕ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਲਾਸਰੂਮਾਂ ਨੂੰ ਬਾਲ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ, ਰੁਚਿਕਰ ਅਤੇ ਖੇਡ-ਅਧਾਰਤ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਪਹਿਲ ਹੈ। ਸਮੱਗਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਿਜ ਸਮਝ ਅਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲ ਸਕੇ।
ਖੇਡ ਪਿਟਾਰਾ ਕੀ ਹੈ?
‘ਖੇਡ ਪਿਟਾਰਾ’ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਖੇਡ-ਅਧਾਰਤ ਲਰਨਿੰਗ-ਟੀਚਿੰਗ ਕਿੱਟ ਹੈ, ਜੋ 3 ਤੋਂ 8 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਰਸਰੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿੱਟ ਰੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਥਾਂ ਅਨੁਭਵੀ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀ-ਅਧਾਰਤ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ-ਕਥਨ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਗਿਆਸਾ, ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਲਾਭ
ਇਸ ਪਹਿਲ ਨਾਲ ਕਲਾਸਰੂਮ ਹੋਰ ਬਾਲ-ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਬਣਣਗੇ। ਕਿੱਟ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਗਿਣਤੀ ਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ, ਭਾਸ਼ਾਈ ਹੁਨਰ ਨਿਖਾਰਨ, ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਡਰ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਮੀ ਆਵੇਗੀ।
ਕਿੱਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਮੱਗਰੀ
ਕਿੱਟ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਖਣ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਖਿਡੌਣੇ ਅਤੇ ਮੈਨੀਪੁਲੇਟਿਵਜ਼, ਪਹੇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਤਮਕ ਖੇਡਾਂ, ਸਟੋਰੀ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਫਲੈਸ਼ ਕਾਰਡ, ਪੋਸਟਰ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀ ਪੁਸਤਿਕਾਵਾਂ, ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ, ਖੇਡ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਰੋਤ ਸਮੱਗਰੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਭਾਸ਼ਾ, ਗਿਣਤੀ, ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਅਤੇ ਵੰਡ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 7.5 ਲੱਖ ਬੱਚੇ ਲਾਭਾਨਵਿਤ ਹੋਣਗੇ। ਕਰੀਬ 12,856 ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿੱਟਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਪਹਿਲ ਲਈ ਲਗਭਗ 9.3 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਖਰੀਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੰਡ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ। 1 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੱਟਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਬਿਆਨ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਹਰਜੋਤ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸਲ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੁੱਢਲੇ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 3 ਤੋਂ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਦਰਅਸਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੈ। ‘ਖੇਡ ਪਿਟਾਰਾ’ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬੋਝ ਦੀ ਥਾਂ ਖੋਜ, ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਵਜੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਗੇ।
ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ
ਇਹ ਪਹਿਲ ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਰ ਬੱਚੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ਗਵਾਰ ਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਸਿੱਖਣ ਮਾਹੌਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ ਇੱਛਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਰੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਖੇਡ-ਅਧਾਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਵੱਲ ਕਦਮ ਵਧਾਉਂਦਿਆਂ ਸਰਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।