ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 26 ਜਨਵਰੀ 2026: ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਕੈਡਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ IPS ਅਧਿਕਾਰੀ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਸੇਵਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਿਹ ਮੰਤਰਾਲੇ (MHA) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸੂਚਨਾ ਰਾਹੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।
88 ਸਾਲਾ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਕੁੱਲ 113 ਪਦਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਤੋਂ ‘ਅਣਗਾਏ ਨਾਇਕਾਂ’ (Unsung Heroes) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਗਏ 45 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।
ਸਿੱਧੂ ਸਾਲ 1996 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਡਿਪਟੀ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ (DIG) ਦੇ ਪਦ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਫਰਜ਼ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਘਟਿਆ ਨਹੀਂ। ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਤੜਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 49 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਝਾੜੂ ਲੈ ਕੇ ਕੂੜਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਰੇਹੜੀ ਜਾਂ ਸਾਈਕਲ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਨਿਸ਼ਕਾਸਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ ਜਦੋਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝਾੜੂ ਲਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗੱਡੀ ਖਿੱਚਦੇ ਵੀਡੀਓ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਗਏ। ਮਹਿੰਦਰਾ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਆਨੰਦ ਮਹਿੰਦਰਾ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਿੱਧੂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਅਤੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜਾ ਕੇ ਫਰਜ਼, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਮਿਸਾਲ ਦੱਸਿਆ।
ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਇਹ ਸਫ਼ਾਈ ਮੁਹਿੰਮ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਕੋਲ ਕੂੜੇ ਦੇ ਢੇਰ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਕੋਈ ਟਿਕਾਊ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਕੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਜੋ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਅਜੀਬ ਜਾਂ ਵਿਲੱਖਣ ਹਰਕਤ ਸਮਝਿਆ, ਪਰ ਸਿੱਧੂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ। ਅੱਜ ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਵਸਨੀਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਸਫ਼ਾਈ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਬਟਾਉਂਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇੰਨੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੱਧੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਆਂਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਹਿਤ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾਵੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕਰੇ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਗੁਲਾਬ ਚੰਦ ਕਟਾਰੀਆ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਧੂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਯੋਗ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ। ਕਟਾਰੀਆ ਨੇ ‘ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ’ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਤਾਂ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਮਰ ਨਾਲ। ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਰਪਣ ਭਾਵਨਾ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
”ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ” ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਮ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੋਰ-ਸ਼ਰਾਬੇ ਦੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲਈ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਇੱਕ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਤੇ ਟਿਕਾਊ ਬਦਲਾਅ ਅਕਸਰ ਅਧਿਕਾਰ, ਨਾਰਿਆਂ ਜਾਂ ਹੁਕਮਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਿੱਜੀ ਉਦਾਹਰਨ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਸਮਰਪਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਂਝੀ ਭਲਾਈ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।