ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 12 ਅਕਤੂਬਰ 2026: ਨਰਾਤਿਆਂ ਅਤੇ ਵਰਤ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਭਰਪੂਰ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੁੱਟੂ ਦੇ ਆਟੇ ਸਮੇਤ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਆਰਤੀ ਸਿੰਘ ਰਾਓ ਨੇ ਫੂਡ ਐਂਡ ਡਰੱਗ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕ ਰਹੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਸੈਂਪਲ ਲਏ ਜਾਣ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ’ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਰਤ ਦੌਰਾਨ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕੀ, ਖ਼ਰਾਬ ਜਾਂ ਦੂਸ਼ਿਤ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਚਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿਭਾਗ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਡਾ. ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਫੀਲਡ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟੂ ਦੇ ਆਟੇ ਅਤੇ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਕੁੱਟੂ ਦੇ ਆਟੇ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਿਹਤ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ
ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕੁੱਟੂ ਦੇ ਆਟੇ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਆਮ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖਾਧ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਮੁਤਾਬਕ ਕੁੱਟੂ ਦੇ ਆਟੇ ਦੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਟੋਰੇਜ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਨਮੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸਬੰਧੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਨਾ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੇ, ਨਮੀ ਵਾਲੇ, ਉੱਲੀ ਲੱਗੇ ਜਾਂ ਦੂਸ਼ਿਤ ਆਟੇ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਫੂਡ ਪੋਇਜ਼ਨਿੰਗ ਜਾਂ ਖਾਧ ਵਿਸ਼ਾਕਤਤਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਲਟੀਆਂ, ਦਸਤ, ਪੇਟ ਦਰਦ, ਮਤਲੀ ਅਤੇ ਬੁਖ਼ਾਰ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਟੇ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਪੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
FSSAI ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ
ਭਾਰਤੀ ਖਾਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਿਆਰ ਅਥਾਰਟੀ (FSSAI) ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁੱਟੂ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ 13 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਾਹਰੀ ਅਣਚਾਹੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਾਤਰਾ ਭਾਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 0.25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਮੂਲ ਦੀਆਂ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 0.10 ਫ਼ੀਸਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੋਰ ਖਾਧ ਅਨਾਜਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ।
ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਟੂ ਦੇ ਆਟੇ ਦੀ ਖਰੀਦ, ਭੰਡਾਰਨ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਖਾਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖਾਧ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਦਾਇਤਾਂ
ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖਾਧ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੁੱਟੂ ਦਾ ਆਟਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਵੈਧ FSSAI ਲਾਇਸੈਂਸ ਜਾਂ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਖਰੀਦਣ। ਆਟਾ ਖਰੀਦਣ ਸਮੇਂ ਪੈਕਿੰਗ ਦੀ ਮਿਤੀ, ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ, ਬੈਚ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਪੈਕੇਟ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਆਟੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼, ਸੁੱਕੀ, ਹਵਾਦਾਰ ਅਤੇ ਨਮੀ ਰਹਿਤ ਥਾਂ ’ਤੇ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੀੜਿਆਂ, ਰਸਾਇਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ, ਬੇਹੇ, ਬਦਬੂਦਾਰ ਜਾਂ ਉੱਲੀ ਲੱਗੇ ਆਟੇ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ ਦੀ ਅਪੀਲ
ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੁੱਟੂ ਦਾ ਆਟਾ ਖਰੀਦਣ ਸਮੇਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਹੋਣ ’ਤੇ ਸੀਲਬੰਦ ਪੈਕਟ ਹੀ ਖਰੀਦਣ। ਪੈਕਟ ’ਤੇ ਦਰਜ FSSAI ਲਾਇਸੈਂਸ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਆਟੇ ਵਿੱਚੋਂ ਅਸਧਾਰਨ ਗੰਧ ਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ, ਗੰਢਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੀੜੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਆਟੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਟੂ ਦੇ ਆਟੇ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਏ ਜਾਣ।
ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ’ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲਓ
ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੁੱਟੂ ਦੇ ਆਟੇ ਤੋਂ ਬਣੇ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਲਟੀਆਂ, ਦਸਤ, ਪੇਟ ਦਰਦ, ਮਤਲੀ ਜਾਂ ਚੱਕਰ ਆਉਣ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਖਾਧ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖਾਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ। ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਰਾਤਿਆਂ ਅਤੇ ਵਰਤ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਖ਼ਰਾਬ ਜਾਂ ਦੂਸ਼ਿਤ ਆਟੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕਰਨਾ ਹੈ।