ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 25 ਅਗਸਤ 2026: ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਭਾਰਨ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ਾਸਨ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਜਾਂ ਬਲੋਚ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਨਾ ਜੁੜੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਲੋਚ ਇਤਿਹਾਸ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਨਾਇਕਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਕਵੇਟਾ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਹਾਈਵੇਅ, ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਖਣਿਜ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਸਥਾਨਕ ਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਗੇ ਥਾਂ
ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਵੇਟਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬਲੋਚ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨਾਹ ਰੋਡ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਨਵਾਬ ਮਹਿਰਾਬ ਖਾਨ ਰੋਡ’ ਅਤੇ ਫਾਤਿਮਾ ਜਿਨਾਹ ਰੋਡ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਬਲੋਚ ਰੋਡ’ ਰੱਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਖੈਰ ਬਖਸ਼ ਮਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ’ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਹਰਬਯਾਰ ਹਾਈਵੇਅ’ ਰੱਖਣ ਦੀਆਂ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸਥਿਤੀ ਸਬੰਧੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ
ਬਲੋਚ ਨੇਤਾ ਮੀਰ ਯਾਰ ਬਲੋਚ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਦੀ ਇਸ ਕਵਾਇਦ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਰੋਧ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਥਾਨਕ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਾਮ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਇਸ ਨੂੰ ਬਲੋਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਵੈਮਾਣ ਨਾਲ ਜੋੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਹੱਦਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਇਤਿਹਾਸ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਨਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਬਲੋਚ ਵਿਦਰੋਹ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਤਣਾਅ ਦਰਮਿਆਨ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕਵਾਇਦ
ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇਹ ਚਰਚਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿਆਸੀ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਬਲੋਚ ਵੱਖਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਿਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਵੱਲੋਂ ਬਲੋਚ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹਲਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਿੰਸਾ, ਸਿਆਸੀ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ
ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ। ਉਪਲਬਧ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਕਾਰਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੈਂਕੜੇ ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਹੋਈਆਂ।
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬਲੋਚ ਵਿਦਰੋਹ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸਰਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਦੀ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਇਸੇ ਵੱਡੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮਰਥਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਗੇ।