ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 4 ਅਗਸਤ 2026: ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਧੁੰਦ, ਤੇਜ਼ ਮੀਂਹ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਤਿੱਖੇ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਗੱਡੀ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਕਾਰ ਅਚਾਨਕ ਬ੍ਰੇਕ ਲਗਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਡੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸੁਚੇਤ ਕਰ ਦੇਵੇ ਕਿ ਅੱਗੇ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਸੜਕ ਹਾਦਸਾ ਟਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਲਦ ਹਕੀਕਤ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਹੀਕਲ-ਟੂ-ਵਹੀਕਲ (Vehicle-to-Vehicle ਜਾਂ V2V) ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਪੜਾਅਵਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਸੜਕੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗ ਮੰਤਰਾਲੇ (MoRTH) ਨੇ ਸੈਂਟਰਲ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ ਰੂਲਜ਼, 1989 ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਲਈ ਡਰਾਫਟ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ V2V ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ?
V2V ਇੱਕ ਸਮਾਰਟ ਤਕਨੀਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਵਾਹਨ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਦਿਸ਼ਾ, ਬ੍ਰੇਕ ਲਗਾਉਣ, ਲੇਨ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੀ ਮਿਲੀਸੈਕਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਾਦਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ ਵੱਡੀ ਕਮੀ
ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਸੜਕ ਹਾਦਸਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ:
- ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਗੱਡੀ ਅਚਾਨਕ ਬ੍ਰੇਕ ਲਗਾ ਦੇਵੇ।
- ਕਿਸੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਵਾਹਨ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
- ਕੋਈ ਵਾਹਨ ਬਲਾਈਂਡ ਸਪਾਟ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।
- ਸੰਘਣੀ ਧੁੰਦ, ਤੇਜ਼ ਮੀਂਹ ਜਾਂ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਦਿੱਖ ਘੱਟ ਹੋਵੇ।
ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ V2V ਸਿਸਟਮ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਅਲਰਟ ਭੇਜੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਾਦਸੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਲੇਨ ਬਦਲਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਮਿਲੇਗੀ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਹਾਈਵੇਅ ‘ਤੇ ਲੇਨ ਬਦਲਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਬਹੁਤ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਾਹਨ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਗੱਡੀ ਤੁਹਾਡੇ ਬਲਾਈਂਡ ਸਪਾਟ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਾਹਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੱਗਾ ਸਿਸਟਮ ਤੁਰੰਤ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕਰੇਗਾ।
ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਤੁਰੰਤ ਰਸਤਾ
V2V ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਲਾਭ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ।
ਜੇਕਰ ਪਿੱਛੋਂ ਐਂਬੂਲੈਂਸ, ਫਾਇਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਜਾਂ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਗੱਡੀ ਆ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਨੇੜਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਲਰਟ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਡਰਾਈਵਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਆਪਣੀ ਗੱਡੀ ਸਾਈਡ ‘ਤੇ ਕਰ ਸਕਣਗੇ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਰਸਤਾ ਮਿਲ ਸਕੇਗਾ।
ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ ਬਿਹਤਰ
ਗੱਡੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਜਾਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ, ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।
ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ ਇਹ ਸਮਾਰਟ ਤਕਨੀਕ?
ਹਰ ਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਨ-ਬੋਰਡ ਯੂਨਿਟ (On-Board Unit) ਲਗਾਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਸੈਲੂਲਰ ਵਹੀਕਲ-ਟੂ-ਐਵਰੀਥਿੰਗ (C-V2X) ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਆਸਪਾਸ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹੋਰ ਗੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖੇਗੀ।
ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਵਾਹਨ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਦਿਸ਼ਾ, ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੀ ਮਿਲੀਸੈਕਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਵਾਹਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਵੇਗਾ।
ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਮੌਜੂਦਾ ਐਡਵਾਂਸਡ ਡਰਾਈਵਰ ਅਸਿਸਟੈਂਸ ਸਿਸਟਮ (ADAS) ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੋਰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਸ ਲਈ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 5.875 GHz ਤੋਂ 5.925 GHz ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਬੈਂਡ ਨੂੰ ਲਾਇਸੈਂਸ-ਮੁਕਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਕਦੋਂ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ?
ਡਰਾਫਟ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
- 1 ਅਕਤੂਬਰ 2027 ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਟੂ-ਵ੍ਹੀਲਰ, ਥ੍ਰੀ-ਵ੍ਹੀਲਰ, ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇ V2V ਸਿਸਟਮ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ AIS-230 ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ।
- 1 ਅਕਤੂਬਰ 2028 ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲੀਆਂ L, M ਅਤੇ N ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ V2V ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ
ਜੇਕਰ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਗੇਤੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਰਟ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ V2V ਤਕਨੀਕ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਾਏਗੀ, ਸਗੋਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸਮਾਰਟ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਵੇਗੀ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਭਾਰਤੀ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਰਟ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।