ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 28 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026: ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਹੋਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਸੰਕਟ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਭਰੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਜੋਜ਼ਜਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਮੂ ਦਰਿਆ ਬੇਸਿਨ ਤੋਂ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਫਗਾਨ ਖਾਣਾਂ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਮਰਾਦ ਸਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਪੰਜ ਖੂਹਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰੀਬ 500 ਘਣ ਮੀਟਰ ਤੇਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਵਿਕਲਪਕ ਤੇਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਨਵੇਂ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿਛਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਜਮਰਾਦ ਸਾਈ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਿਸਮਿਕ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਆਰਥਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਚੰਗੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨ ਤੇਲ ਭਾਰਤ ਲਈ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਸਪਲਾਈ ਵਾਲਾ ਵਿਕਲਪ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਫਗਾਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਖੁਦਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ 12 ਵਿੱਚੋਂ 5 ਖੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਲਟ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ 2023 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਮੂ ਦਰਿਆ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਚੀਨੀ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਸੈਂਟਰਲ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਐਂਡ ਗੈਸ ਕੰਪਨੀ (CAPEIC) ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।