ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ–ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਇਰਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਦੂਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਤੇਹਰਾਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਨੇਤ੍ਰਤਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਮਰਥਨ ਜਤਾਇਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਮਿਸਾਈਲ ਟੈਸਟ ਦੀ ਦੇਖਰੇਖ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਹੁਣ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਪਰੇ ਤੱਕ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਦਮ—ਇਰਾਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਨੇਤ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ—ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੁਣ ਵੱਡੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਇਰਾਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ
ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੋਜਤਬਾ ਖਾਮਨੇਈ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਆਯਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਾਮਨੇਈ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਰਾਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਯਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਾਮਨੇਈ ਦੀ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ–ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹੀ ਹਮਲਾ ਇਸ ਜੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਕੋਰੀਅਨ ਸੈਂਟ੍ਰਲ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ (KCNA) ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਇਕ ਬੁਲਾਰੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਨੇਤ੍ਰਤਾ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਰਾਨੀ ਐਸੈਂਬਲੀ ਆਫ ਐਕਸਪਰਟਸ ਵੱਲੋਂ ਨਵੇਂ ਨੇਤਾ ਦੀ ਚੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਇਰਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਚੋਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਬਿਆਨ ਨਾਲ ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੋਜਤਬਾ ਖਾਮਨੇਈ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਕੀਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ
ਇਰਾਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਤੇਹਰਾਨ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਹਮਦਰਦ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਓਮਾਨ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਹੈਥਮ ਬਿਨ ਤਾਰਿਕ ਅਲ ਸਈਦ ਨੇ ਮੋਜਤਬਾ ਖਾਮਨੇਈ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ, ਜਦਕਿ ਇਰਾਕ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਿਆ ਅਲ-ਸੁਦਾਨੀ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਜਤਾਇਆ ਕਿ ਨਵੀਂ ਨੇਤ੍ਰਤਾ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਵੇਗੀ।
ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਵੀ ਤੇਹਰਾਨ ਨੂੰ “ਅਟੱਲ ਸਮਰਥਨ” ਦੇਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾਸਕੋ ਇਰਾਨ ਦਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਾਥੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੇ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਭਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵਾਂ ਨੇਤਾ ਇਰਾਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਇਰਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਯਮਨ ਦੇ ਹੁਥੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਇਸ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੂੰ “ਇਸਲਾਮੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਨਵੀਂ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਤਿੱਖੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਮੋਜਤਬਾ ਖਾਮਨੇਈ ਨੂੰ “ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੇਤਾ” ਦੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਰਾਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇਤਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸਖ਼ਤ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਨਵੇਂ ਇਰਾਨੀ ਨੇਤਾ ਨੂੰ “ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੋਜਤਬਾ ਖਾਮਨੇਈ ਦੇ ਹੱਥ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਖੂਨਖਰਾਬੇ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਉਸਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਵੱਲੋਂ ਅਮਰੀਕਾ–ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ
ਇਰਾਨ ਦੀ ਨੇਤ੍ਰਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਨਿੰਦਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕੇਸੀਐਨਏ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਇਰਾਨ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਮਲਾ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਖੇਤਰੀ ਅਮਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।
ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਹਮਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੰਪ੍ਰਭੂਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਵੱਲੋਂ ਮਿਸਾਈਲ ਟੈਸਟ ਦੀ ਦੇਖਰੇਖ
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਨੇਤਾ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਨੇ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਹਥਿਆਰ ਟੈਸਟ ਦੀ ਖੁਦ ਦੇਖਰੇਖ ਕੀਤੀ। ਕੇਸੀਐਨਏ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਟੈਸਟ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ‘ਚੋਏ ਹਿਓਨ’ ਤੋਂ ਦਾਗੀਆਂ ਗਈਆਂ ਰਣਨੀਤਕ ਕਰੂਜ਼ ਮਿਸਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਹ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਨੇ ਖੁਦ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਮਿਸਾਈਲ ਟੈਸਟ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਹੋਏ ਟੈਸਟ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੌਸੈਨਾ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਤਾਜ਼ਾ ਟੈਸਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪਰਮਾਣੂ ਰੋਕਥਾਮੀ ਤਾਕਤ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇਰਾਨ ਜੰਗ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਾਇਆ
ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਘੱਟ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨਾਲ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਮੰਨ ਲਵੇ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਚੰਗੇ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦਰਮਿਆਨ ਬਣ ਰਹੀ ਇਹ ਨਾਜ਼ੁਕ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀ ਕਿਵੇਂ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗੀ।
ਫਿਲਹਾਲ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਇਹ ਦੋ ਕਦਮ—ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ—ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਇਹ ਜੰਗ ਹੁਣ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।