ਮਾਰਕ ਕਾਰਨੀ ਦੀ ਭਾਰਤ ਫੇਰੀ: ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ
ਓਟਾਵਾ: ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕ ਕਾਰਨੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਰਤ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੌਰਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕ ਕਾਰਨੀ ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣਗੇ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸਥਿਤੀ ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਫੇਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਦੌਰਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਸਹਿਯੋਗ
ਕਾਰਨੀ 26 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ 7 ਮਾਰਚ 2026 ਤੱਕ ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ‘ਤੇ ਰਹਿਣਗੇ। 26 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਉਹ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਣਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਕਰਨਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਗੇਤਾਰ ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਦੁਵੱਲੀ ਬੈਠਕ ਕਰਨਗੇ।
ਸੰਭਾਵਿਤ 5 ਵੱਡੇ ਸੌਦੇ
1. ਯੂਰੇਨਿਯਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਸਹਿਯੋਗ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਧਦੀ ਬਿਜਲੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕੰਪਨੀ ਕੈਮੇਕੋ ਵੱਲੋਂ ਅਗਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਲਗਭਗ 2.8 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (ਕਰੀਬ ₹23,000 ਕਰੋੜ) ਦਾ ਯੂਰੇਨਿਯਮ ਸਪਲਾਈ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੰਧਨ ਮਿਲੇਗਾ।
2. ਸੀਈਪੀਏ (Comprehensive Economic Partnership Agreement)
ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਸਮਝੌਤੇ (CEPA) ‘ਤੇ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਟੀਚਾ 2030 ਤੱਕ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ 50 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਲਿਜਾਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਦਾਲਾਂ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
3. ਕਲੀਨ ਐਨਰਜੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਣਿਜ
ਕੈਨੇਡਾ ਕੋਲ ਲਿਥੀਅਮ ਅਤੇ ਕੋਬਾਲਟ ਵਰਗੇ ਅਹਿਮ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬੈਟਰੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ EV ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਪਲਾਈ ਸਮਝੌਤੇ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਹਰੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਬਾਇਓਫਿਊਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
4. ਏਆਈ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ
ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਆਰਟੀਫ਼ੀਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI), ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਮਝੌਤੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਈਟੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਂਝੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
5. ਟੈਲੇਂਟ ਮੋਬਿਲਿਟੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੌਕੇ
ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਅਜਿਹਾ ਢਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਹੋਰ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣ ਸਕਣ।
ਕੀ ਤਣਾਅ ਘਟੇਗਾ?
ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਸਬੰਧ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਰਨੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ G7 ਅਤੇ G20 ਸਮਿੱਟਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਹਿੱਤਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਗੇ।
ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਧਿਆਨ
ਭਾਰਤ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਰਨੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਿਡਨੀ ਅਤੇ ਕੈਨਬਰਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਐਂਥਨੀ ਅਲਬਾਨੀਜ਼ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕਰਨਗੇ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਣਿਜ ਹੋਣਗੇ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਕ ਕਾਰਨੀ ਦੀ ਇਹ ਫੇਰੀ ਭਾਰਤ-ਕੈਨੇਡਾ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।